وقتی که خورشید به ماهیتش اعتراف می کند

«ابلق»

2011-12-31T11:31:00.002+03:30

پهنای این چارخانه های ابلق را دویدیم

سواره هامان پیاده شدند و
پیاده ها...

تمام!

چند وقتی است
که گوشه نشینِ کنج این زاویه ام...
هرچند،میان من و تو
یک قدم بیشتر فاصله نیست،
نوبت من اگر باشد،
"پات" شده ایم!

18 آذر90

«تو 1»

2011-11-06T00:40:00.000+03:30

دوباره بی کسی سکوت و

دهن کجی ثانیه ها به سکون...

دوباره کش و قوس مازهای هزارتو،

روی تن ملول فاصله...

دوباره بی تابی چنگ زخمی من و

دلِ ریشِ آسمانِ ماه-دزدِ خاطره...

هربار صدایی در تو

نام مرا فریاد می زند،

_احتمالا گم شده باشم!_

به روشنایی برق چشم های تومی اندیشم

تا به تسکین عطری از حضور،

ذهنم

از زنجیرهای هوشیاری

آزاد شود...

لونا- 8آبان 90

carpe diem!

2011-11-04T22:16:00.001+03:30

به سوزن تبسم ثانیه ها،

تار و پود دنیای پوسیده ام را

به درزهای حضورت

بخیه می زنم

...

بی خیال

از بازی گربه ی روزگار و

کلاف هایی این چنین!

لونا

مهر 90

*عکس از anniversary عزیز.

« زلالی برهنگی»

2011-10-11T10:49:00.002+03:30

زبانه ی سوزان ِ شعله های اشتیاق ،

حرارتِ تبِ تو

به تلافیِ

تمام تنهایی سرد من...

***

تو:

تنها تو...

و تنِ برهنه ی من:

زخمیِ تازیانه های روزگار!

تشنه ی التیام...

***

تصویرِ تو در "زلالی برهنگی" ام:

پیشانی پرچین و

چشم های پشیمان عشق زده...

آتشی تابناک،

که بی رحمانه

خاموش می شود!!!

لونا- دوشنبه 18 مهر 90

«جنس»

2011-05-02T22:58:00.001+04:30

ایستاده ام!

منجمد...

و دست هایم،

انگار

به دست های کسی

قلاب شده اند

_هنوز_

که زیر نگاه های خورشید

آب

شده است!

بهار 90

«و من دیگر آزادم»

2011-03-02T15:44:00.003+03:30

چه قدر خوب است

که صبح بیدار شوی

به تنهایی

و مجبور نباشی به کسی بگویی

دوست اش داری

وقتی دوست اش نداری

دیگر

(ریچارد براتیگان)

...

پ.ن.: این هم متن شعر برای دوستانی که تقاضا کرده بودند. البته من هیچ ادعایی در زمینه ی ترجمه ندارم... به بزرگی خودتون کم و کاستی هاش رو ببخشین

Did I disappoint you or let you down?

نا امیدت کردم/ تو رو تنها گذاشتم؟

Should I be feeling guilty or let the judges frown?

باید احساس گنا ه کنم / و حق بدم که قضاوتم کنن؟

'Cause I saw the end before we'd begun,

چرا که عاقبتمون رو ازهمون لحظه که شروع کردیم می دیدم

Yes I saw you were blinded and I knew I had won.
آره- می دیدم که چشماتو بسته بودی و می دونستم که برنده منم
So I took what's mine by eternal right.
پس هر چی مال من بود رو با حقی جاودانه گرفتم
Took your soul out into the night.
و روح تو رو به شب سپردم
It may be over but it won't stop there,
شاید با هم نباشیم، اما این نقطه ی پایان نیست
I am here for you if you'd only care.
من این جا برای تو ایستاده ام اگر نگاه کنی...
You touched my heart you touched my soul.
تو روح و قلب من رو لمس کردی
You changed my life and all my goals.
تو زندگی و رویاهای من رو عوض کردی
And love is blind and that I knew when,
عشق کوره! این رو وقتی فهمیدم
My heart was blinded by you.
که قلبم از شدت پر بودن از تو دیگه نمی دید
I've kissed your lips and held your head.
لب هات روبوسیدم و سرت رو گرفتم
Shared your dreams and shared your bed.
آرزوها ت رو شریک شدم- و تختخوابت رو
I know you well, I know your smell.
تو رو خوب می شناسم- عطر تنت رو
I've been addicted to you.
به تو معتاد شده بودم

Goodbye my lover.
خدانگهدار عشق من
Goodbye my friend.
خدا نگهدار دوستم
You have been the one.
تو نیمه ی گمشده بودی
You have been the one for me.
نیمه ی گم شده ی من

I am a dreamer but when I wake,
من در رویاهام زندگی می کنم- اما وقتی بیدار میشم
You can't break my spirit - it's my dreams you take.
رویاهامو می بری- به این ترتیب روحم رو تیکه پاره میکنی
And as you move on, remember me,
و در حالی که زندگی جدیدت رو شروع می کنی- من رو به یاد بیار
Remember us and all we used to be
خودمون رو به یاد بیار- و آن چه در گذشته بودیم
I've seen you cry, I've seen you smile.
من اشک و لبخند تو رو دیده ام
I've watched you sleeping for a while.
تماشات می کردم وقتی خواب بودی
I'd be the father of your child.
پدر فرزندت بودم
I'd spend a lifetime with you.
عمری رو با تو گذروندم
I know your fears and you know mine.
من از ترس های تو میدونم و تو از ترس های من
We've had our doubts but now we're fine,
ما تردید هامون رو سپری کردیم و حالا همه چیز رو به راهه
And I love you, I swear that's true.
من دوستت دارم و قسم می خورم که حقیقته
I cannot live without you
.نمی تونم بدون تو زندگی کنم

Goodbye my lover.
خدانگهدار عشق من
Goodbye my friend.
خدانگهدار دوستم
You have been the one.
تو نیمه ی گمشده بودی
You have been the one for me.
نیمه ی گمشده ی من

And I still hold your hand in mine.
و هنوز دستان تو در دست های من هست
In mine when I'm asleep.
وقتی که خوابیده ام
And I will bear my soul in time,
و من روحم رو تاب میارم
When I'm kneeling at your feet.
وقتی به زانو میا فتم

Goodbye my lover.
خدانگهدار عشق من
Goodbye my friend.
خدانگهدار دوستم
You have been the one.
تو نیمه ی گمشده بودی
You have been the one for me.
نیمه ی گمشده ی من
I'm so hollow, baby, I'm so hollow.
و من احساس تهی بود ن می کنم عزیز
I'm so, I'm so, I'm so hollow.
و من... چه قدر پوچ شده ام... چه قدر پوچ

«زبان»

2011-02-28T12:00:00.002+03:30

لایه برداری واژه های پوست کلفت

کالبد شکافی ناتمامی است

به تیغِ کُند ذهن من

...

میترا س

اسفند 89

تنهایی پرهیاهو

2011-01-16T19:50:00.001+03:30

من وقتی چیزی می‌خوانم٬ در واقع نمی‌خوانم.

جمله‌ای زیبا را به دهان می‌اندازم و مثل آب نبات می‌مکم٬

یا مثل لیکور می‌نوشم٬

تا آن‌که اندیشه٬ مثل الکل٬ در وجود من حل شود٬

تا در دلم نفوذ کند و در رگ‌هایم جاری شود‌

و به ریشه‌ی هر گلبول خونی برسد.

(تنهایی پر هیاهو- بهومیل هرابال)

«آختامار»

2011-01-01T00:03:00.007+03:30

-"آخ! تامار! "

- این صدای توست،

راه گم کرده ای به گمانم

جزیره خاموش است!

شکسته فانوسم ،

خیالی نیست!

دل به دریا می سپرم...

-"آخ! تامار!"

- عزیزکم!

خیالی نیست!

یادگاری هایت را برداشته ام...

همان قلوه سنگ ها

که هدیه می دادی به جیب هایم !

-"آخ ! تامار! "

تو هنوز و همواره می خوانی ام

...

میترا- دی 89

پ.ن. :

«تامار» در افسانه ای ارمنی ،نام دختری است که هر شب برای دلدارش فانوس یا مشعلی می افروخته تا راهنمای شب تیره ی دریا میان جزیره و شهر باشد. تا این که طی جریانی شبی این فانوس می شکند. "آخ ! تامار! " صدای دلداده ی تامار است که در دریا سرگردان مانده و فریاد می زند!

«تب یلدا»

2010-12-22T01:59:00.000+03:30

تب یلدا رو نمیشه پاشویه کرد!

سه ماه آخر سال که شروع میشه، ناچار میریم رو دور شمارش معکوس!

* پ.ن: یلدای عزیزم... امشب لمس کردم لحظه به لحظه انتظار تولد خورشید از دل گیسوهای بلندت رو!
دلتنگ این دلشوره ها ی دوست داشتنی میشم عزیز!

میترا

«خونه تکونی»

2010-12-16T21:19:00.003+03:30

این روزهای خانه تکانی است برای دلم

ببین که نو می شوم!

با تو البته که تازه تر...

بیا به میهمانی دلم عزیز

«مزرعه»

2010-12-16T11:52:00.008+03:30

به دست داس فراموشی

لابه لای

هرز علف های ذهن ات،

درو شده ام!

یا هرس؟!

که تیله های چشمانم

بازمانده

روی خرمن سوخته

به یادگار

...

میترا- آذر 89

«بازی بُعد»

2010-12-13T20:51:00.022+03:30

متن ویرایش شده را برایتان به نمایش می گذارم.

می توانید نسخه ی ابتدایی و نقد شعر را در شعر نو ببینید:

http://www.shereno.com/news2.php?id=10192

آن سوی پرده های چارخانه ی این پنجره

به نظاره ی بازیِ فصل ها نشسته ام
...

می اندیشم:
چه قدر دوری
وقتی که شروع می شوم
و چه نزدیک
وقتی به پایان می رسی...

نمی دانم!
با کدامین مقیاس
صحت فاصله را می سنجند؟

میترا- آذر 89

« رِ- نون- گاف»

2010-12-11T23:32:00.009+03:30

تکیه می کنم

به ستون تن و

گام هایم*

که همراه می شوند

روی سنگ فرش هایِ

زرد،

سبز،

سرخ،

خاکستری

...

روانه

به سویِ خطوط خسته ی روبه رو،

گوش

به صدای عبور

می سپرم،

و چشم

به رنگ هایی

که ماندگار می شوند ...

میترا- آذر89

*پ.ن.

به نظر می رسید که کمی در ایجاد تصویر گنگ بود، پس به "گام هایم" تغییر پیدا کرد!

«گل یا پوچِ حضور با دست های خالی»

2010-11-15T21:26:00.012+03:30

نبض ثانیه ها

به شماره می افتند!

_مثل نفس های من_

وقتی خیال،

حضورِ دورِ تو را

ناشیانه

به آغوش می کشد...

آتشکده ی وجودم،

به شوقِ تو می سوزد:

زرتشت!

شعله هایم را رام کن

تا رنگ ها

خاکسترنشینِ عصیان من نشوند...

میترا- آبان 89

«زخم زبان»

2010-10-24T20:08:00.004+03:30

در لانه ی نگاهت

شبیه فاخته ای
بی خانمان

می شوم!

کنایه ا ی که

عجیب

به حفره های ناباروری ام

رسوخ می کند!

میترا - آبان 89

«چیزی شبیه خاطره»

2010-10-19T13:35:00.008+03:30

آن قدر

لابه لای میله های ذهنم

دست و پا زدی...

که گریز تقلاهایت،

عاقبت خراش شد

روی دیوارِ دالانِ حلق!

دوست نداشتم

میان پلک هایم

تبخیر شوی!

بگذار به فال نیک بگیرم

همآغوشیِ چشم هامان را:

اشتیاقی که

به هوسِ تلخِ همخوابگی

نفروختم !

بگذار به تبسم ثانیه هایی

بیندیشم

که غلیظ زیستیم!

میترا س.

مهر89

«راوی»

2010-10-08T01:22:00.004+03:30

برگ نا نوشته ی تاریخ ام

به روایت تو!

تکیه ام،

روی شاخه های تو نیست،

اگر این گونه

تسلیم گردبادِ تحریف می شوم ...

میترا- 15 مهر 89

«سپید پوش»

2010-09-24T22:29:00.010+03:30

گونه هایم ،

اشکی نمی پوشند

به سوگ مرگ نوازشی

که چشمِ تعلّق بدان نداشته ام!

در امتدادِ رودی

که از ثانیه هایی سبُک

میان رگ هایم جاری است،

به ملودی گوارای گام هایم

گوش می سپرم

که پای پرواز می گیرند!

میترا - 1 مهر 89

برای تو که خواندمت!

"تغییرات اساسی"

2010-09-19T12:30:00.003+04:30

تصمیم گرفتم اسم وبلاگم رو عوض کنم.

هیچ وقت از اسم "وقتی که ماه دلتنگ خورشید می شود" کاملا راضی نبودم.

این منم این جا:

"وقتی که خورشید به ماهیتش اعتراف می کند!"

«پیوند»

2010-09-18T22:58:00.003+04:30

شونه هات ،

شعله های اشکامو

تاب نمیارن!

آب میشی تو داغی قصه ی من...

نذار تو آغوشت

قندیل ببندم؛

آدم برفی!

باد شو

تا پنجه هام

شعله بکشن لای گیسوهات!

اون وقت آروم

با نوازش...

منو خــــاکــــــســـــتـــــر کن!

میترا- شهریور 89

«سقوط»

2010-09-18T17:58:00.004+04:30

تنم،

پر از ردِّ زنجیرِ حضورِ تو،

بال هایم،

پرپرِ چنگی است

که به ریسمانِ رهایی انداختم...

پاگیرِ ریسمان های پوسیده ی تکرار

نمی شوم دیگر!

سقوط خواهم کرد؛

تا نهایت پرواز...
میترا- مرداد 89

«خلال خاطره ها»

2010-09-18T17:30:00.006+04:30

تکه هایی از تو

لابه لای دندان های خاطره

گیر افتاده!

خلال که می کنم،

طعمِ تو ماندگار می شود...

بگو:

تا نقطه پایانِ صرف فعل هرس

برای حباب های هرز حضورت

چند تا نفس بشمرم کافی است؟!
میترا- شهریور 89

«تگرگ»

2010-06-17T11:17:00.008+04:30

تگرگ می بارید!
پناهگاهی نبود
و آغوش تو گرم...

به رگبارم نگیر
اگر روزی
از آغوشِ خاموشِ تو
سویِ چشم هایِ روشنی
روانه شدم!

میترا- اردیبهشت 89

«اسکیزوفرنی»

2010-04-10T20:38:00.005+04:30

دستان سست پل پیر،
سقوط سنگریزه ها...

هذیان حضور شانه های تو؛
توهم تکیه به شانه هایت ؛
شبحی شکسته از تو
روی خرده شیشه هایِ آشفته یِ من ...

تکه های من
هنوز می تابند؛
همراه واژه ها،
که رنگ می بازند،
یکی-یکی،
می ریزند...

3 اسفند 88

«قمارباز»

2010-04-10T20:34:00.002+04:30

با حکم تو،

خشت ها،

روی دل

آوار می شوند

عشق ،

قربانی قمار ثانیه ها

...

«بالماسکه»

2009-07-14T15:26:00.008+04:30

هر کار می کنم
چشم هایت
در این جورچین
جا نمی شوند!

***

"تور"های واژگان،
_پاسبانِ پنجره هایِ ابهام_
تابیدن را
در خاطر خورشید
سرکوب می کنند
و آفتاب
در ژرفای ِ آبی ِ رنگ
غرق می شود...

***

حالا
که نمایشنامه
از حضور تو و خنده ها
خالیست،
شبیخونِ اندیشه
هم بازیِ
ذهنِ گیجِ من است...

***

پایانِ بالماسکه
و
نقش یک عقاب
پشتِ صورت آبی،
که از تو
روی سن

جا مانده

پیداست!

«من»: مقتول ، قاتل ، قاضی

2009-07-08T18:03:00.009+04:30

حالا
که کوچه های کودکی

_با نقشِ قلب های تیرخورده _
زیر آوار مانده اند
و جویبارهای باغِ بلوغ ،
به قطره قطره خونشان آغشته اند،
ردِّ دست های تو پیداست...

شعله های خشمِ چشم هایت را
که هنوز
با تعصّب زبانه می کشند ،
لای چهره ی عبوست مپیچ!

با قضاوتِ "من"
در این دادگاه،
حکم ، تیر بارانِ وجدانِ گمراهت
به دست ِ تیروکمانِ همان

کودکِ مقتول است!

میترا س.

17 تیر 88

«شِکوِه های شب»

2009-07-06T20:42:00.004+04:30

امشب...
با درجه ی آغوش ،
حرارتِ لحظه های با تو- بدون تو،
سنجیده می شوند!
در التهاب این تب و لرز ،
ارواحِ آرزوهایِ زنده به گور ،
احضار می شوند!

امشب...
به یادِ نوازش دست های تو،
دست هایی به دورحلقوم
حلقه می زنند!
فریادهای بلند ، در تنگنای گلو
گیر می کنند...
و اشک هایم ، در تموزِ نگاه
تبخیر می شوند!

امشب...
تپش های قلب من
روی بغض شیشه ای
تَرَک می اندازد!
و تکه های من ،
با نگاه به شبی دیگر،
که نرم- نرم
با اندیشه ی صبح
نزدیکی می کند،
آب می شوند...

«من ماندم و تو و سِن ِخالیِ رقص...»

2009-07-04T14:00:00.006+04:30

دستی
به دستِ سردِ تو ،
زنجیر می زنم

نزدیک می شوی؛
به شانه های تو،
تکیه می زنم

مست از
شرابِ موسیقیِ رقصی
که در فضاست؛
جامی دوباره ،
پیمانه ی لبریز می زنم!

تسخیر می شوم
از ژرفای ِ چشم تو؛
جادوی یک نگاه
و به لب،
بوسه می زنم

مسحورِ قدرتِ
متناقض نمای ِ زندگی!
آواز:
زخم ِ پوچ...
که فریاد می زنم!

در آخرین دقایق
از این رقص مرگ بار،
"هم رقص ِ مرز بان " !
به تو، پیوند می زنم

هذیان ِ رقص
و کنایه...
چشمم چه خیره ماند!
من را ببین!
که لاشه شدم ...
لبخند می زنم!

میترا س.

8 تیر88

فریادهای فاصله بر حنجره شلاق می زنند...

2009-07-01T00:49:00.012+04:30

«فریادهای فاصله بر حنجره شلاق می زنند؛
وقتی که ماه ، دلتنگ ِ خورشید می شود... »

"لونا"،_الهه ی ماه _
در جستجوی ِ نیمه ی ِ پنهان ِ گمشده،
در آسمان کهکشان" تو"، خورشید
طواف می کند...

در دلتنگی
برای وصله ی ناجوری که یافته،
رنگ پریده تر می شود؛
تکیده تر...
با قطره قطره
نقره های اشک
روی تن طلایی تو،
رنگ می بازد

***

تقدیر در تقابل تغییر؛
وصال، در فاصله ای محال؛
نقش ستاره ها
و نمایشنامه : سرنوشت!
تعریف مرگ و زندگی
که در دلِ تــــــاریــکی نوشت

...

***

لونا،
نیمه شبی،
در اندیشه ی طلوع،
تبدار از عشق ِ یکی شدن با نور،
در انتحارِ عاشقانه
یا شاید استحاله ای،
تاریک می شود...

میترا س.

تیر ماه 88

«سیراب از سراب»

2009-06-26T14:45:00.003+04:30

گریزی ناگزیر
از شن باد کویر،
مرا
به سایه بان خیالت،
پناهنده کرد!

دل
به سراب حضورت
نبسته بودم!
که دریغ ِ آغوشت
غمی باشد...

*

تیزیِ خنجرم،
هر از گاهی
به انتقام
لبخند می زند...

و من!
با خیال ِ خوش ِ
ریختن ِ خون ِ خیال ِ تو،
سیراب می شوم!

«سـیــــــــــگار»

2009-06-12T15:27:00.007+04:30

با هر پُک :
گاه سبک، گاه سنگین،
آتش می شویم
زیر ِ خاکستر
وبعد...
دود...

از بوسه ی شعله،
متولد می شویم
و در بهتی عجیب
به سرعتِ تصعید روح،
_توتونِ پیچیده در پوست_
زُل می زنیم!

روزگار
که وحشیانه کام می گیرد
و ما گُر می گیریم...
ریه هایش
نپوسیده از سرطان!

عشق را ببین!
در خلسه ای لطیف
چه با ولع،

می بلعد
دود و دودمانمان...!

هیچ یک نمی دانیم
چند پُک مانده
تا سقوط در بستر ِ خاکستر!

راستی!
ققنوسِ افسانه ها
که می گفتی،
از خاکستر ِ "سیگار" هم

به دنیا آمده است؟!

میترا سالاری

15/3/88

«سرخ و سپید و سبز» مرا تعریف کرده است

2009-06-11T12:47:00.008+04:30

از سرخ ، زندگی
با خون ، سیاه شد
با سرخ ِ آتشین
عمرم تباه شد!

قرمز به زعم تو
عشق است ، نازنین!
آخر چگونه عشق
تیغی کشنده شد؟!

رنگی که در میان
فریاد می زند
در وسعتِ خلاء
بی رنگ و حال شد!

یک کوری ِ سپید
خورشید، دور و محو؛
آن شیرِ باشکوه،
آخر چه رام شد!

این سینه ی سپید،
کهَ افسانه می سرود
از فطرت و خلوص
هم گنگ و لال شد!

این سبز، لا اقل
بوی طراوت است!
یک حس تازگی،
صلحی دوباره شد!
یک موج می دمد
از رقص برگ و باد؛
در روح زندگی
امید زنده شد...

18 خرداد 88

«وصیت نامه»

2009-05-18T11:02:00.006+04:30

عمری افزودم
به سنگینیِ سینه ریزی
که از اشک های من
به گردن داشتی

با خیال خوش آویختن
به شانه های تو بود،
اگر نفسی می رفت!
اگر عمری می افزودم...

گلایه ی شاخه هایِ تُردِ تو را
تازه شنیدم!
تو هم می شکنی؟!

می کاهم
در تاریکی
که کورسوهای من
همه شب کور شدند

وتو!
فقط بخوان
و بدان
که با خودت بودم!

میترا س.

اردیبهشت 88

«من و صلیب و سیب »

2009-05-14T16:27:00.010+04:30

من چون مسیح بودم
که "صلیب صداقت"
به دوش می کشیدم
و با هر گام،
زیر تازیانه های روزگار،
_ناگزیر_
به "گاهِ مرگ"

نزدیک تر می شدم.

آن جا
صلیبی که خود ساخته بودم
می افراشتند...
و زجرِ دوخته شدن
به چهار میخِ عقل و انتخاب،
سیاست و دروغ،
اجرِ سالیانِ صداقت بود...
که می گرفتم!

***

ای کاش
من چون مسیح بودم!

آن دم که ماندم و
طعم و بویِ سرخ؛
و خیالِ سیب...

آن دم که الفبای فریب را
عاقبت
از ابلیس آموختم
و به زیر آمدم...

***

خدایگانِ فریب
در بزنگاه مرگ
در من رخنه کرد؛

پیش از آن که میخ ها
در بستر صلیب،
با خون رگ هایم
هماغوش شوند

و اشک خدا اگر بارید
نه چون من چون مسیح بودم!

***

من به پنداری زنده ام!
_زجری بدونِ درد_
برای من
که ریشه ی نفرت از فریب را
سالها
در دل صلیبم
دوانده ام...

ولی آخرین وسوسه،
سرخیِ سیب
من را فریب داد...

وسوسه ی گریز از مرگ،
وسوسه ی زیستن با تنفسی مسموم،
که پیشکش فریبکاران است

و من
نوفریبکاری شده ام...
_آئینه ی عبرت_
با کلاهخودی
همیشگی
از خار
که هر لحظه
با دردِ زخم هایش
به یاد می آورم:

" من چون مسیح ... "

«بازتاب»

2009-04-23T12:37:00.005+04:30

تصور کن!
گلی،
میان زباله ها،
شکوفه داده است!

با رنگ هایی خندان و
جوانه هایی پرشور،
خام از خیال تحسینی...
لحظه ها را
چون رنگ گلبرگ هایش
یکی یکی
به زباله دان می اندازد

***

به پای بی اهمیت
که بهایی نمی پردازند!

چشم های حسادت را
دیریست به جستجو نشسته ام،

و به بیدادگاه نفرت
بارها از بی تفاوتی
گله برده ام...

آخر!
آیینه ها را بیرحمانه شکسته اند!

دیگر چه فرق می کند
زشت با زیبا؟!

وقتی معنایشان

مدیون انعکاس است!

میترا سالاری

8/1/88

«سنت آگوستین ِمن» My Saint Agustin

2009-04-23T11:46:00.006+04:30

آگوستین ِ من!
سنت هم اگر بشوی...
جنایت هایت،
از یاد نمی روند!

کفش هایی
هرچند نو
به پا کنی...
رد پاهای برهنه ات،
پنهان و پاک
نمی شوند!

از من نخواه
که ایمان بیاورم
"به سادگی"!

این بند های عادت تو
به طعم ِ گس ِ گناه،
هرگز
"به سادگی"
سست و گسسته
نمی شوند!

میترا سالاری

9/1/88

«تو بگو مرز جنون!»

2009-04-21T22:37:00.003+04:30

از سیم خاردارهای ِ حصار ِ کلیشه،
حسابی زخم برداشته ایم...
ما به تنگ آمده ایم،
یا سلول تنگ تر می شود؟

در این مسلخگاه،
تخیل،
به چند میخ واقعیت
مصلوب می شود آخر؟

با کدام تیغ،
ذهن را مُثله کرده؛
و این چنین خونسردانه،
اسلایس های شعور را،
به خوردِ عادتِ بیمار می دهیم؟!

پس تیشه ها کجاست
تا حفاظِ شیشه ای ِ ساختار شکنی را
بشکنیم؟

هوای تازه ای شاید دمید...
نفسی...
و شش پر از هوا!
دم
و باز...

چرخه روتین زندگی!

آه!
که به هم زدن ِ تکرار هم
تکراری شده است!

ذهن را
به چرخه دایره سپرده ایم،
که مبادا
به اسارت ِ خط عادت کنیم!

می خواهم از شکل ها بگریزم...
هر چند بُعد که باشند...

هر چند
خارج از مرز ِ شکل،
به پندار ِ تو
_که خود ، شکلی_
دنیای دیوانگی باشد!

میترا سالاری

1/2/88

«میترا» یعنی خورشید!

2009-04-19T15:39:00.009+04:30

سوختنم،

بهای لمس خورشید بود

پر شدم...

و در بازدمی،

همه را پس دادم!

انگار در تُنگ تنم

هیچ نمی گنجید...

گردِ شب،

بر پرده دیدگانم پاشید

و چشمانم،

شبگردِ کوچه باغ های ِ تاریک شدند

با نیشگون ِ نور از پلک هایم،

و سیلی های ِ تابش خورشید،

بیدار نمی شوم دیگر!

که خورشید

در خود من بود

و گریخت

تهی شدم...

زندگی با طعنه نامی

که عطش ِ مرگ ِ سیاهی ِ جاری در رگ هایم
با نیم نگاهی از او
خاموش نمی شود،

مجازات سنگینی است!

میترا سالاری

27/1/88

«شكنجه»

2009-03-28T13:38:00.004+04:30

شاخه هاي خشكيده
شلاق
از شكستن
ميخورند

ريشه هاي خراب اما
پوسيده
زير خاك
پنهان شده اند!

بي ذره اي خيال
_بي خاطري پريش_
آسوده خفته اند

به مجازات
وخون بهاي شاخه های شکسته شان
هيچ!
خراش هم بر نميدارند
...

ميترا سالاري
1/1/88

«کابوس»

2009-03-17T01:17:00.005+03:30

تب و تشنج شب را
به آغوش تو
پاشویه می کنم

فانوس را
روشن می کنم

و
تو...
کابوس می شوی!

(نیمه شب سه شنبه 27/12/87)

«آدم کلنگی»

2009-03-15T21:08:00.010+03:30

آخر خط
همیشه زلزله نیست؛
هنگام که خرابه ها
به سر آوار شوند!

انکار ِ تو را
آن چنان ملالی نیست؛

_که می بینم_

گونه ها دیگر
از آماس ِسیلی کبود شده اند!

دیدگانم که گرد شده؛
از گرداب اندیشه هاست...
عجیب درگیر ِ گره
به "نقش ایوان" اند!

...

_حالا_
هر چه من بگویم:
"«کلنگی» را باید کوبید"!

یکشنبه 25/12/87

«تعبیر»

2009-03-13T20:47:00.003+03:30

قلبم چه تند می تپد
از شوق دیدن رویت
و ذهن
پَرت می شود
از تپانچه ای
که به شقیقه ش نشانه رفته ایُ و
ماشه ای که می فشری...

جمعه 23/12/87
میترا سالاری

«قصاص»

2009-03-12T23:48:00.006+03:30

من کُشته ام!
این بار...
من شکسته ام...

می توانی انگشت شماتت
نشانه بگیری
به سست عنصری ام
و تزویر ِ اساسم را
تار و مار کنی!

میدانم!
دشنام میدهی
به شاخه های شلخته ام!

من دیگر از سایه بان ِ تو بودن
خسته ام، عزیز!
شرمنده ام!
زخم ِ تبرهای تو
ضماد بر نمی دارند...

تنم، تکه تکه؛
ریشه هایم، ریش ریش؛
و تزلزل ِ زانوانم...

مجبور شدم
که نشستم...

پنج شنبه 22/12/87

میترا سالاری

«شهوت»

2009-03-10T23:35:00.008+03:30

عشق را

به ضیافتِ لحظه هاى نياز

دعوت کن!

ولى..

شمع ِ دل به شرار آتشش میفروز...

که شعله اش

به خموشی ِ نوش ِ یک عطش است!

***

این عشق، ملبّس و

ابلیس

آمده است!

این ثانیه ها

همه

سرشار وسوسه ند!

این شربتِ وصال

شرنگی

نبوده بیش!

تلخ است

شفا ی ِ

هماغوشی وخیال!

***

...

لعنت به خنجرِ نیرنگ و

عصمتی مسموم!

نفرین به خوبی ِ من،

خوش خیالی ِ محکوم!

میترا سالاری
سه شنبه 20/12/87

«مرگ خیال»

2009-03-08T14:22:00.010+03:30

مردن که گفت که دگر نا دمیدن است؟
تفسیرِ مردنِ خیال بگو آری! چگونه است؟

افسانه را کشیدنِ نفسی، جز فسانه نیست!
لمس فسانه جز توهم بیمارگونه نیست!

خوش داشته ای دلت عمری به یک خیال!
یک عمر عشقبازی و عشرت؛ زهی خیال!

شد خاطره تمام لحظات تو و خیال...
بس کن خیال واهی ماندن! شو بی خیال!

ماتم بگیر! به سوگِ مرگ همین خیال!
سنگی بساز به وسعت گور همین خیال!

*
گفتی خیال با ذهن تو در هم تنیده اند؟!
یعنی که جان تو به هم او پیوند داده اند؟!

باشد! برو!
دوباره تو و دست این خیال...
بسپار جان و...
بِبُر شرِّ این خیال!

میترا سالاری
یکشنبه 18 اسفند 86

«تعلق»

2009-03-06T16:24:00.008+03:30

داشتن یا نداشتن؛
مسئله اینست!
نه بودن یا نبودن...

هستی یا نیستی:
تکلیف روشن است!
تعلیقِ تعلق اما...

وقتی هستند

بی هیچ نشانی از پیوند...

پیوند یعنی تنیدن به تار و پود...

در فاصله
پلی از ارتباط نیست

"چراغهای رابطه تاریکند"

[1]

***
عادت سرانگشتان به جستجوی یک حلقه است

که آیا هست
یا
نیست...

داشتن یا نداشتن؛
مسئله این است!

نه بودن یا نبودن!

میترا س.
جمعه 16/12/87

[1] فروغ فرخزاد

هرگز

2009-02-27T11:54:00.008+03:30

آدمک ها همه درهایشان را بر من بستند...

من ماندم و...

شاخه گل هایی در دست!

و آنهایی که عشق را نمی بینند.

***

وقتی آنها را هدیه دادم،

در چشمانشان تمسخر را دیدم،

و چند قدم آنسوتر

گلبرگ های پرپر شده شان را...

***

هرگز...

نمی خواهم...

رزهای عاشقم را...

دفن کنم...؟!

میترا س.

«حسرت»

2009-01-16T16:11:00.012+03:30

حسی غریب

و آشنا

از تورق نَمُورِ خاطره ها

خیره ی دنیای ماورا

دلتنگِ همواره و

مغروق «رفته ها»

تکرار تمی تو در تو

ناگزیری از اسارت افسانه ها

اعوجاج زمان در انحنای مکان

گریز ثانیه از لابلای میله ها

اغوای مدرن!

«جریان روان ذهن رها»

تنیدن تار حقیقت به پود رویاها

***

قطوری روزافزون «گذشته ها»

پیوند لحظه ها با جاودانه ها

ناباوری خیانت همین ثانیه ها

زنجیر زمان؟

یا

رهایی رویاها؟

آه!

نفرین به پویایی این عقربه ها

...
By: Mitra

میترا س.

27 دی87

"نقد و بررسی " نه! تمرینی برای یافتن ارتباط!

2008-07-07T14:30:00.004+04:30

Fridoun گفت...
میترا گرامی سلام

بعد از کسب اجازه از شما مقاله(نقد) شما را در باره رمان سمفونی مردگان چاپ کردم و بعد از فراغت از ساعات کار رفتم توی پارک نزدیک منزل نشستم و با دقت آنرا خواندممقاله (نقد) شما برایم مرور و تمرینی برای یاد آوری عناصر داستان یعنی پیرنگ, فضا, شخصیت پردازی, روایت , زاویه دید و مضمون بود.

یاد آوری این عناصر با ذکر مثال های زنده در مقاله شما برایم بسیار مفید و جالب بود.همچنین مقاله شما یاد آور مکاتب اگزیستانسیالیزم , اکسپرسیو نیزم , سورئالیزم و ادبیات پوچ (معنا باختگی) بود. اما در کنار درس ها سئوالاتی هم برایم مطرح شد که ذیلن با اجازه ذکر می کنم.

اول- به نظرم می رسد که بررسی یک متن ادبی را غالبن نقد ادبی می نامند آیا هنگام نوشتن این پژوهش ادبی, نوشتن یک نقد ادبی بر رمان سمفونی مردگان در مدنظر بوده است؟

دوم – در هنگام بررسی یک رمان به نظر من نیازی نیست که از ابزار, کار این چنین آشکار ا سخن بگوییم. مثلن یک کارشناس اتو مبیل در بیان نظر خود تا جایی که امکان داشته باشد نمی گوید از چه ابزارو آچار هایی برای شناخت اتو موبیل استفاده کرده است . لذا آیا به نظر شما ضرورتی دارد که ناقد در نقد و بر رسی متن ادبی خود از ابزار (عناصر ) بطور مشخص نام ببرد؟ و آیا این عمل سبب پراکنده نویسی در نقد نمی شود؟

سوم –در بررسی(نقد ) متن ادبی سبک ها و دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. شما برای بر رسی متن ادبی چه روش و یا روش هایی را می پسندید؟

چهارم – به نظر شما سمفونی مرده گان دارای چه ژانری بود؟

پنجم – چرا می بایستی در بررسی (نقد ادبی) سمفونی مردگان داستان هابیل و قابیل و رمان کوری سارا ماگو را به یاد بیاوریم؟ ششم- شما در بررسی متن سمفونی مردگان از مکاتب اگزیستانسیالیسم, سورئالیسم و غیره نام برده اید بی آنکه دقیقن متن را از یکی از این دیدگاه ها بطور دقیق مورد بررسی قرار بدهید . آیا فکر نمی کنیند این کار خارج از اصول پژوهش باشد و اثر شما را دچار پراکنده گی کند؟

هفتم- اگر موافق باشید نقد های ادبی عاظف راد را با هم بخوانیمhttp://www.atefrad.org/2-naghd/naghd.htmبا صمیمانه ترین درود هافریدون
Tuesday, June 10, 2008 1:57:00 AM

فریدون عزیز سلام:

از توجه و لطف شما واقعا سپاسگزار و ممنونم. اینکه با چنین دقتی متن مقاله مرا خواندید و برای نوشتن نظراتتان وقت گذاشتید من را شرمنده کردید.

خیلی ممنون که ابتدا به نکات مثبت مقاله من اشاره کردید و در ادامه نکات منفی را به صورت پرسش نوشتید! با این کار به من که برای اولین بار چنین متنی را ( از نظر شما نقدی را) نوشته ام بسیار امیدواری دادید.

در پاسخ به سوال های شما اجازه بدهید که ابتدا اعلام کنم که من یک دانشجوی کم تجربه ادبیات انگلیسی هستم و این متن در واقع اولین سعی من در قالب تحقیقی برای درس رمان 1 دانشگاه که در ترم 5 ارائه شد، بوده. و نقاط ضعف بسیاری که شما فقط به چند مورد از آنها اشاره کردید شاید به خاطر هدف نوشتن متن و حتما به خاطر کم تجربگی من بوده است.

در مورد پراکنده بودن متن تا حدودی با شما موافقم. گرچه در بعضی مواقع ذکر عنوانهای کلی میتواند موثر و کمک کننده باشد، اما نامگذاری تک تک پاراگراف ها و ذکر عنوان هر مطلب ریز ، اگر بیش از حد باشد، گیج کننده میشود و متن را از هم گسیخته می کند. اما باید این نکته را در نظر داشت که هدف نوشته شدن یک متن چه بوده است. و در این مورد خاص، همانطور که گفتم، این متن را بایستی به همین صورت و با ذکر تمام ریز عنوان ها می نوشتیم تا تمرینی برای فهم عناصر داستان و ارتباط جریان وقایع به آنها کرده باشیم. گر چه من می توانستم تغییراتی کلی در آن ایجاد کنم و سپس آنرا بر روی صفحه وبلاگ به نمایش در آورم.

و اما در مورد اینکه آیا این متن صرفا یک مقاله است و یا میتوان نام نقد بر روی آن گذاشت، باید بگویم که به شخصه عاشق نوشتن نقد هستم! اما هرگز به خودم این جسارت را نمی دهم که اسم چنین اثر خامی را« نقد» بگذارم! چون این واژه برای من مقدس تر و پخته تر از آن چه ارائه داده ام به نظر می رسد، گرچه با تمام وجود امیدوارم روزی بتوانم چیزی ارائه دهم که شایسته نام نقد باشد.

من تازه دو ترم پس از نوشتن این مطلب ( به خیال خودم شاید «نقد و بررسی» ) به وادی شیرین نقد ادبی همراه با استاد عزیزم، دکتر یموت وارد شدم و خود را بسی کوچکتر از آن یافتم که بگویم نقد نوشته ام. گرچه از دید بسیاری افراد این واژه حتی در تفسیر وقایع روزمره هم کاربرد دارد!

در مورد ژانر این اثر، راستش را بخواهید اصلا فکر نکرده بودم! ولی فکر می کنم « تراژدی» بهترین تعریفی باشد که به ذهنم میرسد.

راستی! شما به نکته بسیار جالب و ظریفی اشاره کردید: به یاد آوری آثار متعدد و شاید متفاوتی مثل "هابیل و قابیل" ، "کوری" ، "مسخ" و "خشم و هیاهو"و ...

آنچه من در کلاسهای نقد آموختم واژه ای بود به نام
Intertextuality
که معنایش رابطه ای غیر مستقیم میان تمام آثار ادبی است.
مثلا ممکن است اثری در قرن هفدهم با اثری که سه قرن بعد نوشته می شود این رابطه را داشته باشد. در واقع تم ، پیغام، معنا و مفهوم نهفته در آنها به طرز عجیبی ، بدون دخالت داشتن الهام و ایده و تقلید ، یکسان باشد. این "اصل یکپارچگی" ، به خوبی می تواند رابطه میان آثاری کاملا متفاوت و حتی متضاد را توجیه کند. همه ما در اکثر مواقع از این اصل ، بدون اینکه خودمان آگاه باشیم استفاده می کنیم. همانطور که دیدن شیئی، ما را به حال و هوایی خاص می برد؛ بدون اینکه از فرایند خاصی آگاه باشیم و یا دقیقا دلیلش را بدانیم.

ودر پاسخ به سوال شما در مورد حضورانواع مختلف مکاتب باید بگویم که در مجال کمی که برای نوشتن مطلب داشتم ، تنها نکاتی را که به ذهنم رسید نوشتم. گرچه اشاره کردن به انواع مکاتب و ... اصلا در تحقیق خواسته نشده بود ، اما من حیفم آمد که به این موضوع جالب و نقش مکاتب گوناگون در این اثر حتی اشاره ای کوچک نکنم.

اما با شما کاملا موافقم که باید بیشتر به آنها پرداخته میشد.

در کل باید بگویم که این نوشته ضعف ها و نقص های بسیاری دارد که آنرا فرسنگها دورتر از یک نوشته استاندارد قرار میدهد.
به امید روزی که بتوانم توفیق نوشتن یک کار خوب و قابل قبول را بیابم؛ و مسلما برای آنکه به چنین هدفی برسم به یاری خدا و تک تک شما نیازمندم.
باز هم از لطف شما یک دنیا تشکر می کنم.

نقد و بررسی "سمفونی مردگان " -عباس معروفی

2008-02-11T20:44:00.014+03:30

متن زیر نوشته خودم به عنوان تحقیقی برای درس رمان است. به شماره های قرمز رنگ و توضیحاتشان در انتها توجه کنید.

مقدمه 1

ساعت آقاي درستكار بيش از سي سال است كه از كار افتاده؛ در ساعت پنج و نيم بعداز ظهر تيرماه سال 1325. ساعت سر در كليسا سال‌ها پيش از كار افتاده بود و ساعت اورهان را مردي با خود برده است، اما زمان همچنان مي‌گردد و ويراني به بار مي‌آورد .

"سمفوني مردگان" رمان بسيار ستوده شده عباس معروفي، حكايت شوربختي مردماني است كه مرگي مدام را به دوش مي‌كشند و در جنون ادامه مي‌يابند، در وصف اين رمان بسيار نوشته‌اند و بسيار خواهند نوشت؛ و با اين همه پرسش برخاسته از اين متن تا هميشه برپاست؛ پرسشي كه پاسخ در خلوت تك تك مخاطبان را مي‌طلبد:

كدام يك از ما آيديني پيش رو نداشته است، روح هنرمندي كه به كسوت سوجي ديوانه‌اش درآورده‌ايم، به قتلگاهش برده‌ايم و با اين همه او را جسته‌ايم و تنها در ذهن او زنده مانده‌ايم. كدام يك از ما؟[1]

زندگينامه نويسنده2

عباس معروفي در سال 1336 خورشيدي در تهران متولد شد. فارغ‌التحصيل هنرهاي زيباي تهران در رشته هنرهاي دراماتيك است و حدود يازده سال معلم ادبيات دبيرستان‌هاي تهران بوده است. نخستين مجموعه داستان او با نام «رو به روي آفتاب» در سال 1359 در تهران منتشر شد. پيش و پس از آن نيز داستان‌هاي او در برخي مطبوعات به چاپ مي‌رسيد اما با انتشار "سمفوني مردگان" بود كه نامش به عنوان نويسنده تثبيت شد.

در سال 1369 مجله ادبي" گردون" را پايه‌گذاري كرد و به طور جدي به كار مطبوعات ادبي روي آورد. سبك و روال وي در اين نشريه با انتظارات دولت ايران مغاير بود و موجب فشارهاي پي در پي و سرانجام محاكمه و توقيف آن شد.

معروفي در پي توقيف" گردون"، ناگزير به ترك وطن شد. او به آلمان رفت و مدتي از بورس خانه هاينريش بل بهره گرفت. اما پس از آن براي گذران زندگي دست به كارهاي مختلف زد. مدتي به عنوان مدير يك هتل كار كرد و پس از آن "خانه هنر و ادبيات" هدايت را كه كتابفروشي بزرگي است، در خيابان كانت برلين، بنياد نهاد و به كار كتابفروشي مشغول شد. و كلاس‌هاي داستان نويسي خود را نيز در همان محل تشكيل داد. تازه‌ترين اثر چاپ شده معروفي «فريدون سه پسر داشت» نام دارد و اكنون مشغول نوشتن رماني است با نام «تماماً مخصوص». [2]

پيرنگ يا طرح داستان (plot)

«سمفوني مردگان» داستان زندگي خانواده اورخاني است. پدر، جابر اورخاني، يك تاجر موفق و سرشناس در كاروانسراي آجيل فروش‌هاست كه با همسر و چهار فرزندش در اردبيل زندگي مي‌كند.

داستان زندگي خانواده اورخاني در موومان دوم گفته مي‌شود. يوسف، پسر بزرگ خانواده است كه از نظر پدر "بچه خنگي" است. [ص 81] پس از او دوقلوها آيدا و آيدين هستند و در آخر اورهان كه "بر همه بچه‌ها ترجيح داشت" [ص 86].

داستان در بين سال‌هاي 1313 تا 1355 نقل مي‌شود. در زمان جنگ جهاني دوم، سال 1320، يوسف كه "هر روز از ايوان محو تماشاي چتربازها مي‌شد، روزي تصميم [مي‌گيرد] تا خودش پرواز كند" [ص 111]. پس با چتر بزرگ و سياه پدر از لبه بام پرواز مي‌كند و تبديل به چيزي مي‌شود" بين آدم و حيوان. مرده و زنده. يك تكه گوشت. يك جانور كه مدام مي‌بلعد."[ص111]

پس از يوسف، حالا "آيدين پسر بزرگ و انگار بچه اول است و سختگيري در مورد او شروع مي‌شود" [ص 113]. پدر دوست دارد كه آيدين مثل او باشد و همراه او به حجره برود، اما آيدين مي‌خواهد ادامه تحصيل بدهد و فقط به خاطر صحبت‌هاي مادر كه هميشه از مساوي بودن حقوق او و اورهان مي‌گويد، حاضر مي‌شود كه موقتاً عصرها به حجره، نزد پدر برود. ولي اورهان كه مي‌خواست"وارث تنها" باشد و" طمع بيشتري براي تصاحب داشت" [ص 113]"رنج مي‌برد، حسادت مي‌كرد و مي‌خواست كه آيدين به همان درس و كتابش علاقمند باشد." [ص 120]

در جريان قيام پيشه‌وري، اياز پاسبان به پدر هشدار ميدهد كه مبادا بچه ها از مدرسه اعلاميه و يا شبنامه خطرناكي بياورند. " از آن پس پدرمدام آيدين را تحت نظر [مي‌گيرد] و كتاب‌هايش را وارسي [مي‌كند]" [ص 122] و از آيدين مي‌خواهد كه درس و مدرسه را رها كند و كاسب بشود. اما آيدين بر سر ادامه تحصيل پافشاري مي‌كند. سرپيچي آيدين از پدر، بيش از حد او را ناراحت و عصبي مي‌كند.

و اما «آيدا» دختري كه به خاطر زيبايي بيش از حد و تعصب و سختگيري پدر "در آشپزخانه نم مي‌كشيد" و " به سكوت خو مي‌گرفت و آنقدر بي حضور شده بود كه همه فراموشش كرده بودند"، "كلفت غريبه‌اي را مي‌مانست كه مبتلا به جذام باشد" [ص 90].

وقتي هفده ساله بوده، انوشيروان آباداني، تحصيل كرده آمريكا به خواستگاري او آمد. اما پدر مخالف ازدواج آن‌هاست و در روز عروسي آيدا، به تبريز مي‌رود. و حتي حاضر نمي‌شود با آنها خداحافظي كند و ازدواج آيدا را «ناموس دزدي» مي‌پندارد.

پس از رفتن آيدا به آبادان، پدر بسيار بي‌حوصله مي‌شود و مخصوصاً با ديدن «شعر سرخ» آيدين در روزنامه بسيار برآشفته مي‌شود و از اياز كمك مي‌خواهد. اياز نيز سريعاً دستور دستگيري استاد دلخون، معلم آيدين را صادر مي‌كند و او را به تهران مي‌فرستد. اما رفتار و منش آيدين همچنان سلوكانه باقی میماند.

روزي پدر شعر ديگري از آيدين به نام«روزها و لحظه‌ها» با مقدمه طولاني در وصف شخصيت آيدين در ابتداي آن در روزنامه مي‌بيند. اين بار اياز پاسبان به او پيشنهاد مي‌دهد كه پسرش را مدتي حبس كند تا "شعر و شاعري از كله‌اش بپرد"؛ اما پدر تصميم ديگري مي‌گيرد. آن روز در پي كسوف و تيره شدن نابهنگام آسمان، پدر كه در لواي مذهب بيشتر به خرافات اعتقاد داشت،كسوف را به بلايي كه براي او و خانواده‌اش نازل شده تعبير مي‌كند و به تصور آن كه زيرزمين آيدين منبع كفر است، آنرا با تمام اثاثيه و كتاب‌هايش مي‌سوزاند. آن شب وقتي آيدين با صحنه زيرزمين سوخته مواجه مي‌شود، از خانه مي‌رود و تا دو سال بر نمي‌گردد.

در طول اين مدت در كارخانه چوب بري گالوست ميزرايان ارمني مشغول كار مي‌شود. اورهان چند بار پيش او مي‌رود و حتي يك بار پدر به همراه اورهان به آنجا مي‌رود، غرورش را فراموش مي‌كند و از او مي‌خواهد كه با فراموش كردن گذشته، به خانه باز گردد. اما آيدين كه تمام شعرها و كتاب‌ها و وسايلش را در آن آتش‌سوزي از دست داده بود، آنقدر دلگير بود كه قصد بازگشت نداشت و به پدر می گوید: "پدر، مرا فراموش كن!" [ص 182]

پس از آن دوبار اياز و چند پاسبان ديگر براي بردن آيدين به سربازي سراغ او میروند، اما او را نمی یابند و آيدين مجبور می شود خود را در جايي مخفي كند.از ميزرايان كمك مي‌خواهد و او شبي آيدين را به خانه‌اش دعوت مي‌كند و زيرزمين كليساي كنار خانه‌اش را مناسب‌ترين و امن‌ترين مكان براي مخفي شدن او در نظر مي‌گيرد. در طول زماني كه آيدين از صبح تا شب در زيرزمين مشغول قابسازي است، تنها سورمه، دختر برادر آقاي ميزرايان است که هر روز براي او روزنامه یا كتابي مي‌برد و آيدين عاشق و شيفته او مي‌شود.

درست زماني كه آيدين قصد دارد هدف ادامه تحصيل در تهران را با سرمايه‌اي كه در اين دو سال به دست آورده به ثمر برساند، خبر مرگ آيدا و خودسوزي او را در روزنامه مي‌خواند و بي‌درنگ به خانه باز مي‌گردد. پس از يك سال از مرگ آيدا، پدر نيز بر اثر بيماري قلبي فوت مي‌كند، اما وصيت مي كند كه همه چيز بايد ميان اورهان و آيدين نصف – نصف باشد. از اينجاست كه در گيري (conflict) ميان اين دو برادر به حد اعلي مي‌رسد، و اورهان براي اينكه مالك و وارث همه چيز به تنهايي باشد، به آيدين مغز چلچله مي‌خوراند و او را ديوانه مي‌كند.

مادر كه تنها دلخوشي‌‌اش آيدين است پس از ديوانگي او و به علت بيماري آسم مي‌ميرد. و حالا نگهداري يوسف ديگر از توان اورهان بر نمي‌آيد، پس او را به بيابان مي‌برد و با سنگي به سر او مي‌زند و همانجا خاكش مي‌كند (براي همين به او برادر كش مي‌گويند).

اورهان در پي ازدواج با آذر به عقيم بودن خود پي مي‌برد. اما آيدين از ازدواج با سورمه صاحب دختري شده كه حالا 15 سال دارد و براي ثروت اورهان خطرناك است. پس اورهان به پيشنهاد اياز پاسبان به دنبال آيدين مي‌رود تا قال قضيه را بكند. او كه حالا در شهر مرده‌ها زندگي مي‌كند، هميشه به دنبال آيدين است، اما اين بار او را پيدا نمي‌كند و در راه با پيرمردي كه نماد عزرائيل است ملاقات مي‌كند و روح از بدنش خارج مي‌شود، مدتي تجسم اعمال خود را به شكل گرگ‌هاي درنده مي‌بيند و در پايان از شدت سنگيني برف و سرما به استحاله جسماني مي‌رسد.[3]

فضاي وقوع داستان (Setting)

فضاي داستان سمفوني مردگان بسيار تراژديك و غم‌انگيز است. مخصوصاً فضاي كنوني آن در سال 1355 در اردبيل كه پر از برف و سرماست و حتي كلاغ‌ها روي شاخه‌هاي درخت كاج پيا پي مي‌گويند: "برف، برف"[4]. فضايي كه سياهي درون اورهان را در تضاد با سفيدي برفهاي روي زمين بيشتر آشكار مي‌سازد و بي‌شباهت به "كوري " سفيد در رمان ژوزه ساراماگونيست.

سال‌هاي 1313 تا 1355 در اردبيل از ارزش سياسي زيادي برخوردار است. مخصوصاً در جنگ جهاني دوم كه روس‌ها، انگليس‌ها و آمريكايي‌ها هر يك چيزي را به تاراج مي‌برند. كارخانه پنكه سازي لرد، نماد حضور انگلستان است و اينكه پس از مرگ آقاي لرد شركت "بايكوت" شروع به تبليغ مي‌كند، روي كارآمدن آمريكايي‌ها پس از انگليسي‌ها را در ذهن تداعي مي‌كند.

پس مي‌توان فضاي داستان را نه فقط محدود به اردبيل بلكه سمبليك ( Symbolic) و به جاي تمام ايران در نظر گرفت.

حضور بارز برف و كلاغ در زمينه داستان هم حس سرما و مرده بودن شهر را تشديد مي‌كند، و هم داستان قابيل و هابيل و مضمون برادر كشي را تکرار می کند.

شخصيت پردازي (characterization)

شخصيت پردازي در "سمفوني مردگان" هم به صورت توصيفي و هم تصویری صورت گرفته است. از ديدگاه پرويز كلانتري [5] " اگر نويسنده مي‌خواهد شخصيتي را توصيف كند، خيلي فشرده و در دو – سه خط انجام مي‌دهد .... يعني معروفي با خط‌ هاي خيلي ساده، صريح، قاطع و سايه‌روشن‌هاي خيلي خشن و تند و رنگ‌هاي گويا و كافي يك پرتره را تصوير مي‌كند."

اگر بخواهيم شخصيت‌ها را به دو دسته اصلي و فرعي تقسيم كنيم ، در ميان اصلي‌ها: پدر، آيدين، اورهان، اياز، مادر ، آيدا و يوسف، و در ميان فرعي‌ها: جمشيد ديلاق (دوست اورهان)، استاد دلخون، سورمه (همسر آيدين)، آقاي ميرزايان، عمو ناصر، و ... را خواهيم داشت.
در اين مجال كم فقط به بررسي سه شخصيت اول از اصلي‌ها مي‌پردازيم:

آيدين: به معناي روشنايي، زلالي، يكدستي و يكپارچگي

"آيدين بچه سر راهي نبود. شيطان در رگ و ريشه‌اش وول مي‌خورد، توي گوش‌هاش وزوز مي‌كرد، او را به تقلا وامي‌داشت، و از او آدمي ساخته بود كه امان ديگران را ببرد و بي‌چاره كند، آرام و قرار نداشت." [ص 86]

آيدين روح زنده خانواده اورخاني است:
"آيدين همه جا بود، تند و تند خبر مي‌آورد. از پنجره‌ها همه جا را زير نظر داشت و اتفاقاتي را كه در اطراف خانه مي‌افتاد، مو به مو گزارش مي‌كرد" [ص 98]

اما پس از اينكه بزرگ‌تر مي‌شود، برخلاف خواست پدر علاقمند به ادامه تحصيل است:
"در مدت كوتاهي همه مي‌دانستند كه شعر از او سرريز مي‌كند. رفته رفته غذا خوردن، خوابيدن، كتاب خواندن، حرف زدن و تمام رفتارش حالتي خاص يافت و آوازه‌اش در شهر پيچيد. آنقدر كه در بيست و دو سالگي مورد توجه دختران و زنان زيادي قرار گرفت" [ص 158]

وقتي در زير زمين كليسا شروع به كار مي‌كند، نقش عيسي مسيح نجار را ايفا مي‌كند، همان طور كه بارها سور ملينا به او مي‌گويد: " تو مسيح مني"، انگار كه او نقش پيامبري راهگشا را در جامعه غفلت زده و خفته ايفا مي‌كند و بعد بهلول وار به زندگي خود ادامه مي‌دهد.

شخصيت اين قهرمان (protagonist)، بسيار جامع (round) است ولي روح لطيف او در دو آتش سوزي پياپي نوشته ها و اشعارش خدشه‌دار مي‌شود و با خودسوزي تاي ديگرش آيدا، از رمق مي‌افتد.

اورهان

"پدر اورهان را بغل كرد، دستش را به همه نشان داد كه مشت شده بود و نمي‌شد بازشان كرد. به خصوص در خواب، پدر گفت: "به اين دست‌ها نگاه كنيد. اين پسر مال جمع كن ميشود. زندگي مرا توي مشتش مي‌گيرد. پسر من است. اورهان" [ص 89]

و واقعاً اين ديد ماترياليستي در درون اورهان شكل گرفته بود. در حادثه غرق شدن قايق در شورآبي، "وقتي قايق چي با دستش چهار را نشان مي‌داد، او فكر مي‌كرد حتماً قايق را چهارهزار تومان خريده است." [ص 64] در حاليكه وي پيش از آن داشت از چهار فرزندش صحبت مي‌كرد.

در خانه اورخاني "اورهان بر همه بچه‌ها ترجيح داشت. شيرين زباني مي‌كرد، مثل يوسف ساكت بود، بيش از حد به پدر و مادر اتكا داشت، و همين پدر را راضي ميكرد. لقمه را در دهانش مي‌گذاشتند،شب روي زانوي پدر به خواب مي‌رفت "[ص 86 ]و اين اتكاي اورهان به پدر حتي در تكرارمداوم افكار پدر و طمع وارث بودنش در داستان مشهود است.

او كه مي‌خواست تنها در دانه پدر باشد، به حضور آيدين در حجره" حسادت مي‌كرد و مي‌خواست كه آيدين به همان درس و كتابش علاقمند باشد" [ص 120]

كسي كه بارها در داستان لقب «برادر كش» به خود گرفته،وقتي يوسف را مي‌كشد، مصداق كامل قابيل است. او با اين كه آيدين را ديوانه مي‌كند و او را به كسوت سوجي در مي‌آورد، باز به دنبال او مي‌گردد و در راه يافتن او، تمام اعمالش در برابرش تبديل به گرگ‌هايي درنده مي‌شوند و اين آغاز «قيامت صغرا»ي اين قابيل ابتر است.

پدر : جابر اورخاني

يكي از شخصيت‌هاي كليشه‌اي داستان كه مانند نامش (جابر، ستمگر، زورگو) در برابر روشنفكري آيدين مي‌ايستد. او در واقع همان پدر سختگير و متعصب هميشگي داستانهاست. كسي كه تبعيض را ميان آيدين و اورهان به حداعلی مي‌رساند و در عين حال مي‌گويد:" آدم نبايد بين بچه هايش فرق بگذارد". نزديك شدن به اين پدر دست نيافتني براي آيدين آرزو شده بود و او" عادت كرده بود كه پدر را اخمو ببيند. گاه به وضوح مي‌ديد كه وقتي پدر از كنارش مي‌گذشت، او را نمي‌ديد و يا ناديده مي‌گرفت." [ص 150]

"پدر كوچك و ريزه، مثل كشمش خشك مانده بود. برخلاف صداش كه آدم حيرت مي‌كرد اين صدا از كجاش در مي‌آيد. صدايي سرد و برنده. به تحكم صداي ماموران تامينات. پدر بزرگ در آخرين سفرش گفته بود' هميشه جابر بود و صداش. هيكلين يوخ'." [ص 88]

اما همين پدر قساوت را در مورد دخترش به حد اعلا مي‌رساند، وقتي كه در عروسي او شركت نمي‌كند و نه تنها خانه، بلكه شهر را ترك مي‌كند.

قساوت پدر، تنهادر مورد دخترش آيدا ، زنش كه پس از 25 سال دست به روي او بلند مي‌كند، و پسرش آيدين كه تمام وسايلش را به آتش مي‌كشد خلاصه نمي‌شود.

او نيز قابيلي از جنس ديگر است. از روابط او با برادرش (ناصر)، همين بس كه رابطه برادري را ناديده مي گيرد و مي‌گويد: "شاشيدم به اين برادري" عين عبارتي كه بعدها اورهان در مورد آيدين به كار مي‌برد.

پدر با اينكه جانماز و مفاتيح [ص 127] اش را ترك نمي‌كند؛ اما چنان در بند خرافات و مجذوب حيله‌گري ايازها شده است كه رفتارش هيچ رنگ و بويي از مذهب حقيقي ندارد.او كه با يك كسوف، تمام چهارستون بدنش به لرزه مي‌افتد، مثل طبلي از درون پوچ و توخالي است.

روايت (Narration)

سمفوني مردگان شامل پنج موومان است و حضور برجسته جريان سيال ذهن (stream of consciousness) و تك گويي ذهني (internal monologue) چنان مرز بين گذشته و حال را در هم آميخته كه داستان به ترتيب رخداد وقايع (chronological) روايت نمي‌شود. در موومان يكم، داستان از ميان وقايع (media res) آغاز مي‌شود و زمان مبدأيي كه خواننده در جريان امور قرار مي‌گيرد سال 1355است ، وقتي كه اورهان از جلوی ساعت فروشي و ساعت سازي درستكار رد مي‌شود و ساعت زيبايي توجهش را جلب می کند: " ساعت بسيار زيبايي بود كه سال‌ها پيش آقاي درستكار آن را ساخته بود، اما بيش از سي سال مي‌شد كه از كار افتاده بود. يعني از زماني كه قلب آقاي درستكار يك لحظه از حركت باز ايستاد.... عقربه‌ها درست راس ساعت پنج و نيم قفل شده بود. در ساعت پنج و نيم بعد از ظهر سال 1325 در يك روز گرم تابستان" [18]

داستان به طور متناوب به سمت گذشته و آينده در حال حركت است. بيشتر مواقع با زاويه ديد اول شخص اورهان به خاطرات آشفته و پراكنده گذشته سرك مي‌كشد و برخي مواقع با سرعتي بسيار آهسته از زاويه ديد سوم شخص محدود همراه اورهان به جلو گام برمي‌دارد. همين سرعت كم در حركت به سمت آينده حتي در موومان‌هاي دوم، سوم و چهارم كاملاً متوقف مي‌شود. تا اينكه دوباره از موومان يكم 2 (پس از دويست صفحه) ادامه مي‌يابد.

اين تاخير و امتناع از پيش بردن داستان به سمت پايان و گره‌گشايي (denouement) ، در ذهن خواننده اي كه منتظر حوادث بعدي است، تعليق يا دلهره انتظار (suspense) را به وجود مي‌آورد.

زاويه ديد 6(point of view)

يكي از بارزترين خصوصيات «سمفوني مردگان» تغيير مداوم زاويه ديد در آن و تنها یکی از عواملی است آن را بسيار به «خشم و هياهو»ي فاكنر (The Sound and The Fury)نزديك مي‌كند.

در موومان يكم، دو نوع روايت وجود دارد. زاويه ديد سوم شخص محدود (limited omniscient) ، راوي وقايع زمان حال است و ديگري اول شخصي كه گذشته را روايت مي‌كند. رواي سوم شخص بي‌طرف است و صرفاً آنچه مي‌بيند، بيان مي‌كند ولي چون هميشه همراه اورهان است، دانايي كل نيست. اما" هرجا «من» راوي به سخن در مي‌آيد، عريان كردن درون و پرده برداشتن از پليدي‌ها و خباثت‌هاي پنهان شده زير نقاب مردم فريب اورهان است. با این وجود، اين« من» به تدريج تغيير موضع مي‌دهد. ابتدا حق به جانب است، اما با هر قدمي كه به سوي مرگ بر مي‌دارد، از منيت خود مي‌كاهد و مي‌پذيرد براي ديگران نيز بايد جايي قائل باشد."

گرچه در برخي قسمت‌ها حضور دو راوي مجزا كاملاً قابل درك است، اما در حالت كلي تفكيك اين دو كار ساده‌اي نيست.

در ابتداي موومان، سوم شخص وقايع را بازگو مي‌كند. و اين گريز به خاطره‌ها و گذشته، در صفحه 15، در پاراگراف جداگانه‌اي اتفاق مي‌افتد.

در بعضي جملات نيز زواياي ديد، طوري در هم پيچيده‌اند كه تميز دادن دو نوع راوي به راحتي قابل تشخيص نيست و حتي پاراگراف جداگانه‌ براي تفكيك آن در نظر گرفته نشده است:
[صص 30، 34، 35 و 36]

"راوي موومان دوم، سوم شخص داناي كلي است كه گرچه بيش‌تر به آیدین نظر دارد، اما در مواردي سراغ يوسف مي‌رود و حتي افكارش را بيان مي‌كند. يا زمانيكه آيدين در اتاق مشغول مطالعه است، [ص81] چگونگي آمدن آباداني را به خواستگاري آيدا توصيف مي‌كند [ص 128] و صفحات 200 تا 202 روايت حوادثي است كه در غياب آيدين رخ مي‌دهد."

در موومان سوم، به نظر مي‌رسد كه راوي، اول شخص سورمليناست. اما چند نكته در مورد او به چشم مي‌خورد: يكي اينكه در اواخر موومان مشخص مي‌شود كه سورملينا مرده است: و انگار راوي از زبان سورمليناي مرده سخن مي‌گويد: صص242،258، 264 و 265 و ديگري اينكه سورملينا به درون ذهن آيدين كاملاً دسترسي دارد و از دريچه ذهن او حتي احساساتش را نسبت به خودش درك مي‌كند:
ص 223: "يكي بهش گفت سلام. نشنيد. واقعاً نشنيد. داشت به من فكر مي‌كرد."
صص 225، 226، 227، 230، 251 و 258.

اين دو نكته مي‌تواند دليلي باشد براي صحت ايده الهام يكتا مهويزاني كه" موومان سوم روايت ذهن سورملينا از طريق ذهن آيدين است،اين ذهن در ذهني حاكي از عشق شديد آيدين به سورملينا و استحاله آن دو در يكديگر است. حذف جسماني سورملينا چنان تكانه‌اي بر آيدين وارد آورده است كه ذهن او يكسره به اشغال خاطره سورملينا در مي‌آيد. آيدين در همه چيز و همه جا او را مي‌جويد، به ياد مي‌آورد و مي‌بيند."

اما موومان چهارم؛ تك گويي ذهني (Internal Monologue) آيدين در كسوت سوجي ديوانه است. به اين دليل كه "سوجي رانده و مانده از همه كس و همه جاي ديگر همكلامي جز خود ندارد". و در آخر روايت موومان يكم 2، كاملاً مشابه موومان يكم و در واقع ادامه آنست.

چرا سمفوني مردگان؟

الف- سمفوني

آنچه اين كتاب را از ساير آثار متمايز مي‌كند، ساختار آنست. ساختاري كه بر اساس قالب سمفونيك و با راويان متعدد در هر موومان (movement) شكل گرفته و مرتباً در ميان اول شخص و سوم شخص جا به جا مي‌شود. اين تكنيك در روايت داستاني كه با خاطرات (memory) درگير است، مي‌تواند بسيار موثر مي‌باشد.

الهام يكتا در «ازل تا ابد» صفحه 81 مي‌گويد:" [معروفي ] آگاهانه فصل‌هاي رمانش را چون موومان‌هاي سمفوني به فرم A-D-C-B-A مي‌نويسد.

خود مي‌گويد:
"از سال 64 بود كه اسم كار را گذاشتم سمفوني مردگان. چون همان موقع هم كه اين را مي‌نوشتم به فرم سمفوني نوشته مي‌شد. يعني شخصيت‌ها در ذهن من سازبندي شده‌اند. مي‌دانم كدام يك از شخصيت‌ها ويولن است، كدام ساز بادي مي‌نوازد و كدام طبل است."

معروفي پيش نوايي (اورتوري) نيز براي سمفوني خود مي‌نويسد:
"رمان به فرم سمفوني نوشته شد. مي‌دانيد كه معمولاً هر سمفوني چهار موومان دارد و يك مقدمه يا اورتور. آيه‌هاي قرآن اول سمفوني مردگان براي زينت يا دل استفاده نشده، بلكه يك اورتور است."

احمد طالبي نژاد در بخش خوانندگان "ازل تا ابد" صفحه 226 نظر خود را چنين مي‌گويد:
"ساختمان اين رمان از منطق كلاسيكي بهره‌مند است: منطق از كل به جزء رسيدن. در همان موومان يكم، تقريباً تمام قصه اصلي گفته مي‌شود. در موومان‌هاي بعدي جزء به جزء قصه باز مي‌شود. درست مثل يك سمفوني."

همين طور از پري وش گنجي در كتاب فوق، صفحه 228 آمده است كه:
"سمفوني مردگان مانند امواج سمفوني‌هاي چايكوفسكي جلو مي‌رود. در وسط تكه‌اي هست كه به قسمت قبل بر مي‌گردد و دوباره پس و پيش مي‌شود."

ب- مردگان

احمد شاملو در مورد سمفوني مردگان مي‌گويد:[7] " اين كتاب به جاي اينكه سمفوني مردگان باشد و با آدميزاد سر و كار داشته باشد، بيش‌تر برايم تداعي گر اسيران خاك بود.از آن جايي كه با مردن هيچ مشكل و مسئله ای ندارم، در نتيجه اين که آدم‌ها چگونه مي‌ميرند، به خصوص آدم‌هايي كه مرگشان ادامه زندگيشان نيست، اصلاً برايم جالب نيست." (ص225)

اما به نظر مي‌رسد كه شاملو در تعبير مردگان، فقط مرگ فيزيكي را در نظر گرفته و به آز و مال اندوزي اورهان و پدر براي تفسير "اسيران خاك" بسنده كرده است.

در واقع «سمفوني مردگان»، حكايت جامعه غفلت زده و خاموشي است كه حتي آيدين با آن همه شور و نشاط و حيات، شايد تنها روح زنده جاري در "شهري كه زير برف مرده [است]" [ص 36] زير بار مكافات و غفلت خفتگان كمرش مي‌شكند و تحمل نمي‌آورد و كارش به جنون مي‌كشد.

وقتي آيدين يكه و تنها بخواهد در" [شهري كه] مثل روزنامه كهنه‌اي پر از حرف و صدا و سكوت و مرده و زنده است، اما صداش در نمي‌آيد" [ص 34] زبان گويا و ناطق زنده‌ها باشد و با سيل مخالفت ايازها، و جابرها و اورهان‌ها، اين اسيران مجذوب خاموشي، سركوب شود، چه اميدي براي زنده بودن و زندگي مي‌توان يافت؟ آيا "وقتي كه در خانه‌[اي] را باز [كني] و همه آن آدم‌هاي زنده، با همهمه و شلوغيشان پا به فرار بگذارند. سكوت وحشتناك دم در [بغلت] كند، از پله‌ها بالا ببرد و روي تخت چوبي زهوار در رفته، لاي لحاف چرك مرده [بخواباند] "و" "بوي نفس مسلول" [ص 19] همه جا پيچيده باشد،دیگر جايي براي صحبت از زنده‌ها باقي مي‌ماند؟

نقش مكاتب در "سمفوني مردگان"

ادبيات معنا باختگي (Absurd literature)

اين نوع تفكر كه در فسلفه وجود باور نويسندگاني چون ژان پل سارتر و آلبركامو مشهود است: انسان را موجودي منزوي و بريده از اجتماع مي‌داند كه به دنياي بيگانه‌اي رانده شده است و تصور ميكند كه جهان هيچ حقيقت، ارزش يا معناي ذاتي ندارد، و زندگي انسان را به مثابه يك هستي تشويش يافته و پوچ تصوير مي‌كند، كه انسان در آن بيهوده به دنبال هدف و معنا مي‌گردد، زندگي او از هيچ آغاز مي‌شود و به سوي هيچ مي‌رود، يعني همان‌جا كه بايد در آن پايان يابد." (فرهنگ توصيفي اصطلاحات ادبي – ترجمه سعيد سيزيان – ص 1)
و اين تعريف بي‌شباهت به زندگي اورهان و هستي پوچ و ماترياليستي او نيست.

اگزيستنسياليسم (Existentialism)

اين كه داستان از ميان وقايع آغاز مي‌شود (media res)، در واقع بازتابي از ديد اگزيستنسياليسيتي معروفي است كه ازل و ابد در آن نقشي ندارد و هركس سرنوشت خويش را رقم مي‌زند. همچنين نام‌هاي اورهان و آيدين، شخصيت‌هاي برجسته و در تضاد (conflict)، هر دو مفهوم روشنايي را در بر دارد. و اين نشان مي‌دهد كه" از ديد معروفي آدم‌ها به دور از هر گونه آلايش و در پاكي محض به دنيا مي‌آيند. اما اين خودشان هستند كه همچون آيدين مي‌توانند روشني خويش را تداوم بخشند يا همچون اورهان نور را در خود خفه كنند. به بيان ديگر هر انساني، خود ماهيت خويشتن را تعيين مي‌كند. به همين دليل نيز نويسنده قائل به مجازات است و اورهان را در شور آبي غرق مي‌كند." ("ازل تا ابد"- الهام يكتا مهويزاني)

اكسپرسيونيسم و سورئاليسم (expressionism, surrealism)

وقتي اورهان در پي آيدين به قهوه‌خانه شورآبي مي‌رود، در برف و سرماي بيابان آواره مي‌شود و از هر سو صداي گرگ مي‌شنود.

به تعبير پريوش گنجي:" زيباترين تصوير [سمفوني مردگان] همان جاست كه اورهان به دنبال آيدين مي‌رود و خودش گرگ مي‌شود. خيلي سورئاليستي است. شايد هم تركيب هر دو مكتب سورئاليسم و اكسپرسيونيسم." ("ازل تا ابد"- ا. يكتا- ص 228)

در واقع "صداي زوزه گرگ، صداي تجسم اعمال اورهان در ذهنش است و اين تغيير ماهيت انسان به حيوان، همان مسخي است كه بدكاران در روز قيامت به آن انذار داده شده‌اند." امااز نظر پرويز كلانتري، "نمي‌شود ادعا كرد كل اثر كار اكسپرسيونيستي است اما معروفي چنان شخصيتي را توصيف مي‌كند كه بي‌شباهت به نقش‌هاي اكسپرسيونيستي مثل آثار مونج و كوشكا نيست. يعني معروفي با خط‌هاي خيلي ساده، صريح، قاطع و سايه‌روشن‌هاي خيلي خشن و تند و رنگ‌هاي گويا و كافي يك پرتره را تصوير مي‌كند." ("ازل تا ابد"- ا. يكتا- ص 226)

همين طور تبديل شدن يوسف به جانوي كه فقط مي‌بلعد، در سمپاشي خانه اورخاني هيچ بلايي به سرش نمي‌آيد و هنگاميكه اورهان مي‌خواهد او را بكشد خوني از بدنش نمي‌ريزد، بلكه "فقط مايع لزج و غليظي قطره قطره "[ص 294] از بدنش مي‌آيد و مي‌خشكد تعابير سورئاليستي‌اي است که يوسف را شبيه گرگوري در رمان "مسخ" كافكا مي‌كند.

مضمون (theme)

"....[قابيل] گفت من تو را البته خواهم كشت. [هابيل] گفت مرا گناهي نيست كه خدا قرباني پرهيزگاران را خواهد پذيرفت. اگر تو به كشتن من دست برآوري، من هرگز به كشتن تو دست بر نياورم كه من از خداي جهانيان مي‌ترسم. مي‌خواهم كه گناه كشتن من و گناه مخالفت تو هر دو به تو باز گردد تا اهل جهنم شوي كه آن آتش جزاي ستمكاران عالم است.

آن گاه پس از اين گفتگو، هواي نفس او را بر كشتن برادرش ترغيب نمود تا او را به قتل رساند و بدين سبب از زيانكاران گرديد.

آن گاه خداكلاغي را بر انگيخت كه زمين را به چنگال گود نمايد تا به او بنمايد كه چگونه بدن مرده برادر را زير خاك پنهان سازد. [قابيل] با خود گفت واي بر من، آيا من از آن عاجزترم كه مانند اين كلاغ باشم تا جسد برادر را زير خاك پنهان كنم؟
پس برادر را به خاك سپرد و از اين كار سخت پشيمان گرديد.

(قرآن مجيد، سوره مائده، آيه 26)" [ص5]

همان طور كه پيش از اين اشاره شد. "مقوله برادر كشي تم داستان است"( عطاا... مهاجرانی، بخش از چشم خوانندگان "ازل تا ابد") و در معناي وسيع‌تر سركوبي روشنفكري در داستان بسيار مشهود است.

هميشه ايازها و پدرها و اورهان‌هايي هستند كه با كوته انديشي خود مانع از رشد روشنفكراني چون آيدين مي‌شوند.

و با وجود ديد اگزيستنسياليستي معروفي، مي‌توان چنين برداشت كرد كه روشنفكر بودن و يا كوته بين شدن ما در گروي شرايطي است كه براي روحمان در نظر مي‌گيريم. و ما همانگونه كه هستيم، نبايد از دنيا برويم، بلكه بايد گذشته را پلي براي حركت به سوي آينده و بر طرف كردن نقص‌ها و ضعف‌ها قرار دهیم.

منابع و مآخذ:

1. "سمفوني مردگان" نوشته عباس معروفي . چاپ ششم. زمستان 1371
2. "ازل تا ابد" نوشته الهام يكتا مهويزاني. نقد و بررسي "سمفوني مردگان"
3. دانشنامه ويكي پديا:
http://fa.wikipedia.org/wiki/Ø³Ù…ÙÙˆÙ†ÙŠ_Ù…Ø±Ø¯Ú¯Ø§Ù†
4. دانشنامه ويكي پديا:
http://fa.wikipedia.org/wiki/Ø¹Ø¨Ø§Ø³_Ù…Ø¹Ø±ÙˆÙÛŒ

پاورقی:

[1] - اين متن برگرفته از نوشته پشت جلد كتاب "سمفوني مردگان" ، چاپ ششم، زمستان 1371 است. همچنين به عنوان محتوا در دانشنامه ويكي پديا درج شده است.
http://fa.wikipedia.org/wiki/Ø³Ù…ÙÙˆÙ†ÙŠ_Ù…Ø±Ø¯Ú¯Ø§Ù†
[2] - مرجع: دانشنامه ويكي پديا
http://fa.wikipedia.org/wiki/Ø¹Ø¨Ø§Ø³_Ù…Ø¹Ø±ÙˆÙÛŒ
[3] - ترتيب رخداد وقايع در داستان اصلي به اين شيوه نيست و چيدمان "سمفوني مردگان" بسيار پراكنده است اما به سبب پيچيدگي بيش از حد فرم روايت داستان، براي سهولت بيشتر طرح داستان را بسيار ساده بيان كردم.
[4] - اين تشبيه، بارها و بارها در صفحات مختلف كتاب روايت شده است. (صص 17و30، 33، ...)
[5] - كتاب" ازل تا ابد" نوشته الهام يكتا مهويزاني- بخش از چشم خوانندگان (11-ص226)
[6]-در اين بخش از كتاب "ازل تا ابد" نوشته الهام يكتا، صقحات 83 تا 86 استفاده شده است.
[7] - "ازل تا ابد" ا.يكتا. صفحه 225

The Little Fairy"پري كوچك غمگين"

2007-10-06T22:46:00.002+03:30

من

پري كوچك غمگيني را

مي شناسم كه دلش را در يك ني لبك چوبين مي نوازد آرام آرام

پري كوچك غمگيني

كه شب از يك بوسه مي ميرد

و سحرگاه از يك بوسه به دنيا خواهد آمد

فروغ فرخزاد

تولدي ديگر

Farewell "وداع"

2007-09-06T00:24:00.002+03:30

وقتي كه صدايت لبريز مي شود از بي نيازي

چشم هايت پر مي شود از رنگ بي رنگ دروغ

و خاطره تمام آن روزها يكايك از پيشاپيش چشم هايم مي گذرند!

دوست دارم با بودنمان وداع كنيم

و اشك ها و خون ها و آرزوها را به باد حسرت بسپاريم.

بي آنكه جوياي پاسخ "چه" يا "چرا" باشيم...

آنقدر در هزارتوي ذهن پوياي روزگار گم شويم...

تا با تمام هست و نيست از ضميرش آلودگي بزداييم و محو شويم...

ميترا س

چهارشنبه 14 شهريور 86